Photo: Markos Spanos

Και ενώ έχουμε διαλέξει εντελώς τυχαία άλλο ένα νησάκι που δεν έχει τύχει να επισκεφτούμε ως τώρα, για να περάσουμε τις Άγιες μέρες του Πάσχα και να χαλαρώσουμε λιγάκι, τι ανακαλύπτω το design geek; Οτι η Λέρος που είναι ο προορισμός μας για φέτος, εκτός από ενα πανέμορφο νησάκι, έχει και αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον…. Μα με κυνηγάει το design geek μικρόβιο; Εγώ πάντως δεν το επιδίωξα, το ορκίζομαι. Αλλά μιας και βρέθηκα εκεί, να σας πω και τι ανακάλυψα!

Χτισμένο σε έναν πλατύ, προστατευμένο κόλπο της Λέρου, το Λακκί μοιάζει με αρχιτεκτονική ανωμαλία μέσα στο ελληνικό τοπίο του Αιγαίου. Αντί για τα κλασικά δωδεκανησιακά σπιτάκια με τους λευκούς τοίχους, το Λακκί υποδέχεται τους επισκέπτες με φαρδιούς δρόμους, αυστηρές γραμμές, και ένα ιδιαίτερο μείγμα Αρτ Ντεκό, Ρασιοναλισμού και επιρροών από το Μπάουχαους. Πρόκειται για μία από τις πιο μοναδικές αρχιτεκτονικές κληρονομιές στην Ελλάδα — και σίγουρα μία από τις πιο απρόσμενες.

The school complex, Lakki. Photo: Peny Zerva

Μια πόλη γεννημένη από τη στρατηγική και την αισθητική

Το Λακκί δεν ονομαζόταν πάντα έτσι. Κατά την ιταλική κατοχή των Δωδεκανήσων (1912–1943), λεγόταν Πόρτο Λάγκο, προς τιμήν του διοικητή Μάριο Λάγκο. Οι Ιταλοί είχαν μεγαλεπήβολα σχέδια για το λιμάνι: να αποτελέσει ναυτική βάση και διοικητικό κέντρο για την παρουσία τους στην Ανατολική Μεσόγειο.

Αυτό που ακολούθησε ήταν ένα τολμηρό αρχιτεκτονικό πείραμα. Ιταλοί αρχιτέκτονες —μεταξύ των οποίων οι Αρμάντο Μπερναμπίτι και Ροντόλφο Πετράκκο— είχαν την ευκαιρία να σχεδιάσουν μια πόλη από το μηδέν. Το όραμά τους ακολούθησε τις αρχές του φασιστικού μοντερνισμού — ένα στυλ που τονίζει τη λειτουργικότητα, τη συμμετρία, τις γεωμετρικές γραμμές και την ανάδειξη των μνημείων, με ελάχιστο διάκοσμο. Παράλληλα, εμπνεύστηκαν και από τα διεθνή μοντέρνα ρεύματα της εποχής.

Cinema/theatre, Lakki. Photo: Peny Zerva

Εμβληματικά κτίρια

Μια βόλτα στο Λακκί μοιάζει με ταξίδι πίσω στον χρόνο, στη δεκαετία του ’30. Πολλά κτίρια στέκουν ακόμα — κάποια ανακαινισμένα, άλλα ξεθωριασμένα από τον ήλιο. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν:

• Η Αγορά: Με το κυκλικό της σχήμα και τις μεγάλες καμάρες, ισορροπεί ανάμεσα στην αισθητική και τη λειτουργικότητα.
• Ο Κινηματογράφος / Θέατρο: Ένα παράδειγμα με έντονη επιρροή από το Art Deco, με καμπύλες γραμμές και εντυπωσιακή πρόσοψη.
• Το Ξενοδοχείο Ρώμεος (πρώην Albergo Roma): Άλλοτε πολυτελές κατάλυμα για αξιωματικούς, σήμερα απομεινάρι μιας άλλης εποχής.
• Το Σχολικό Συγκρότημα: Σχεδιασμένο με συμμετρία και άπλα – προοδευτικό για την εποχή του.
• Το Ναυτικό Διοικητήριο: Με καθαρές γραμμές και μοντέρνες αναλογίες, αποπνέει αυστηρότητα.

Ex Italian Municipality hall, Lakki. Photo: Peny Zerva

Μια αρχιτεκτονική ιδιαιτερότητα

Το Λακκί έχει χαρακτηριστεί ως «η πιο μοναδική αρχιτεκτονική πόλη στην Ελλάδα», και όχι άδικα. Είναι από τις ελάχιστες περιπτώσεις στην Ευρώπη όπου μια ολόκληρη πόλη σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε σε μοντέρνο, ρασιοναλιστικό ύφος την περίοδο του Μεσοπολέμου. Η αντίθεση αυτής της αρχιτεκτονικής με το τυπικό νησιωτικό τοπίο του Αιγαίου δημιουργεί μια σχεδόν σουρεαλιστική αίσθηση.

Επίσης θεωρείται και η δεύτερη τοποθεσία παγκοσμίως, μετά από το Μαϊαμι, με τα περισσότερα Art Deco κτίρια συγκεντρωμένα σε ένα μέρος.

Naval administration building, Lakki. Photo: Peny Zerva

Διατήρηση και μέλλον

Για χρόνια, ο αρχιτεκτονικός πλούτος του Λακκίου παρέμενε παραγνωρισμένος ή παραμελημένος. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αυξανόμενο ενδιαφέρον και εκτίμηση για τη μοναδικότητά του. Ορισμένα κτίρια έχουν ανακαινιστεί, ενώ υπάρχουν και τοπικές πρωτοβουλίες που στοχεύουν στη διατήρηση και ανάδειξή του, προσελκύοντας αρχιτέκτονες, ιστορικούς και ταξιδιώτες που αναζητούν το διαφορετικό.

View of the port, Lakki. Photo: Peny Zerva

Λακκί σήμερα: Όταν το παρελθόν συναντά το παρόν

Σήμερα, το Λακκί είναι μια ήρεμη, χαλαρή πόλη — πολύ μακριά από τον μαζικό τουρισμό άλλων νησιών. Κι όμως, η ιστορία του, αποτυπωμένη στα κτίριά του, συγκινεί και εμπνέει. Είναι μια υπενθύμιση πως η αρχιτεκτονική μπορεί να αφηγηθεί την ιστορία ενός τόπου με μοναδικό τρόπο.

Είτε αγαπάς το design, την ιστορία, ή απλώς ψάχνεις μια ιδιαίτερη εμπειρία, το Λακκί σού προσφέρει ένα σπάνιο ταξίδι: εκεί όπου ο μοντερνισμός συνάντησε το Αιγαίο — και άφησε πίσω του ένα τοπίο μοναδικό.

Φιλιά μέχρι το επόμενο!!!

Design geek in Athens